# Slimme meter voor meer inzicht

> Sinds 2026 vervangt je netbeheerder oude meters gratis. Je leest wat een slimme meter meet, welke keuze je hebt en wat er met je gegevens gebeurt.

**Een slimme meter is een digitale elektriciteits- of gasmeter die meetgegevens automatisch doorgeeft aan de netbeheerder. Daardoor hoef je je standen in de regel niet zelf door te geven en krijg je gedetailleerder inzicht in je verbruik.**

## Sinds 2026 vervangt de netbeheerder oude meters

Sinds 1 januari 2026 verplicht de [Energiewet](https://www.energievergelijker.nl/energie-informatie/verklarende-woordenlijst/e/energiewet "Energiewet") de netbeheerder om verouderde analoge elektriciteits- en gasmeters bij kleine aansluitingen kosteloos te vervangen door een digitale of slimme meter. Die plicht ligt dus bij de [netbeheerder van je regio](https://www.energievergelijker.nl/energie-informatie/verklarende-woordenlijst/n/netbeheerders "Netbeheerders"), niet bij jou als bewoner. De regel staat in artikel 3.53 van de Energiewet en geldt voor [huishoudens en kleine zakelijke aansluitingen](https://www.energievergelijker.nl/energie-informatie/verklarende-woordenlijst/k/kleinverbruiker "Kleinverbruiker").

De vervanging weigeren mag niet meer. De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur ziet toe op de naleving. Volgens Netbeheer Nederland heeft inmiddels ongeveer 94 procent van de huishoudens een slimme of digitale meter.

## Slimme meter of digitale meter

Je hebt wel een keuze in het type meter. Een digitale meter zonder communicatiemodule doet hetzelfde meetwerk, maar stuurt niets door.

|  | Slimme meter | Digitale meter zonder communicatie |
| --- | --- | --- |
| Standen doorgeven | Gaat automatisch | Doe je zelf |
| Verbruiksoverzicht | Op basis van doorgestuurde gegevens | Alleen op basis van wat je zelf doorgeeft |
| Dynamisch contract | Mogelijk | Niet mogelijk |

Heb je al een slimme meter, dan kun je de netbeheerder vragen de communicatiefunctie uit te zetten. Je geeft je [standen](https://www.energievergelijker.nl/energie-informatie/verklarende-woordenlijst/m/meterstand "Meterstand") daarna weer zelf door. Bij een aansluiting op een warmtenet is een slimme meter wel verplicht.

## Hoe vaak er wordt gemeten

Het oude beeld dat een slimme meter slechts een paar keer per jaar wordt uitgelezen, klopt niet meer. Een slimme elektriciteitsmeter registreert het verbruik per kwartier. Die [meetwaarden per kwartier](https://www.energievergelijker.nl/energie-informatie/verklarende-woordenlijst/k/kwartierdata "Kwartierdata") vormen de basis voor onder meer dynamische contracten en voor gedetailleerde verbruiksoverzichten. Voor de jaar- en eindafrekening gebruikt je leverancier de standen die de netbeheerder aanlevert.

Daarnaast heeft vrijwel elke slimme elektriciteitsmeter een P1-poort. Sluit je daar een energieverbruiksmanager of slimme display op aan, dan lees je je actuele verbruik lokaal uit, los van netbeheerder en leverancier.

## Zonnepanelen en teruglevering

Bij zonnepanelen registreert de meter apart hoeveel elektriciteit je van het net afneemt en hoeveel je teruglevert. Dat onderscheid wordt belangrijker zodra [het wegstrepen van teruglevering tegen afname](https://www.energievergelijker.nl/energie-informatie/verklarende-woordenlijst/s/salderingsregeling "Salderingsregeling") per 1 januari 2027 vervalt: vanaf dat moment worden afname en teruglevering financieel verschillend behandeld.

## Op afstand schakelen

Een slimme meter kan op afstand worden afgesloten en weer aangesloten, bijvoorbeeld bij een verhuizing of een storing. Dat doet de netbeheerder, niet je energieleverancier. De leverancier krijgt de meetgegevens aangeleverd, maar bedient de meter niet.

## Privacy

Voor het uitlezen en delen van meetgegevens gelden wettelijke regels. De netbeheerder mag de gegevens niet voor ieder willekeurig doel gebruiken en moet zich beperken tot wat nodig is voor het netbeheer en de facturering. Wil een dienst gedetailleerdere gegevens gebruiken, bijvoorbeeld een besparingsapp die je kwartierverbruik analyseert, dan is daarvoor jouw toestemming of een andere geldige grondslag nodig.

*Bronnen: Rijksoverheid, Netbeheer Nederland, ACM. Geraadpleegd september 2026.*