Koude winter zorgt voor hoger energieverbruik: dit betekent het voor jouw energierekening
De winter van 2025–2026 laat zich duidelijk voelen in Nederland. Met name januari 2026 was kouder dan we de afgelopen jaren gewend zijn, en dat heeft directe gevolgen voor het energieverbruik van huishoudens. Verwarming draait langer, warm water wordt intensiever gebruikt en tegelijkertijd leveren zon en wind minder energie.
Maar hoe uitzonderlijk is deze winter eigenlijk? En wat betekent dit concreet voor jouw energierekening?
Januari 2026 kouder dan normaal
Volgens cijfers van het KNMI kwam de gemiddelde temperatuur in De Bilt in januari 2026 uit op 2,5°C, terwijl het langjarig gemiddelde rond 3,6°C ligt. Daarmee was januari 2026 de koudste januari sinds 2017.
Ter vergelijking:
- Januari 2024: gemiddeld 3,9°C (relatief zacht)
- Januari 2025: gemiddeld 3,4°C (bijna normaal)
- Winter 2024–2025 als geheel: vrij zacht
Deze winter vormt dus een duidelijke breuk met de milde winters waar veel huishoudens aan gewend zijn geraakt.
Wat kou doet met je energiekosten
Gasverbruik stijgt snel bij lage temperaturen
Bij koud weer neemt de warmtevraag sterk toe, vooral in woningen die (deels) met gas worden verwarmd. Energiebedrijven zagen begin januari dat het gasverbruik van huishoudens tot ongeveer 60% hoger lag dan bij gemiddelde wintertemperaturen.
Dat betekent niet dat huishoudens ineens onzuiniger leven, maar simpelweg dat woningen meer warmte verliezen en installaties langer moeten draaien om dezelfde binnentemperatuur vast te houden.
Ook op landelijk niveau is dit zichtbaar. Uit cijfers van het CBS blijkt dat koude maanden structureel samenhangen met een hoger gasverbruik in de gebouwde omgeving.
Hogere stroomprijzen op koude dagen
Koude winterdagen hebben vaak een dubbel effect op de elektriciteitsmarkt:
- De vraag stijgt (verwarming, warmtepompen, elektrisch koken).
- Het aanbod uit zon en wind daalt (korte dagen, weinig zon, soms windarme periodes).
Marktanalyses laten zien dat dit kan leiden tot forse prijspieken op de elektriciteitsmarkt, met name in de avonduren. In januari 2026 werden meerdere uren genoteerd met zeer hoge stroomprijzen, vooral tussen 18:00 en 20:00 uur.
Voor huishoudens met een dynamisch energiecontract zijn deze pieken direct zichtbaar in de energierekening.
Gasprijs en winterkou
Naast meer verbruik speelt ook de gasprijs een rol. Media en marktanalisten wijzen erop dat winterkou de vraag naar gas verhoogt, wat de prijs op de Europese gasmarkt kan ondersteunen of laten stijgen.
Voor huishoudens met:
- een vast contract: verandert de prijs per kuub niet, maar het jaartotaal kan wel hoger uitvallen door extra verbruik.
- een variabel of dynamisch contract: kunnen prijsstijgingen sneller doorwerken in de maand- of jaarnota.
Wat betekent dit voor jouw energierekening?
Een koude winter betekent niet automatisch een torenhoge rekening, maar het risico op bijbetalen neemt toe, vooral als:
- je verbruik hoger ligt dan vorig jaar,
- je voorschot nog gebaseerd is op een zachte winter,
- je een dynamisch contract hebt zonder aanpassing van verbruiksmomenten.
Slim besparen tijdens een koude winter
Zonder comfort drastisch te verlagen kun je al verschil maken:
1. Beperk warmteverlies
- Thermostaat 1°C lager
- Deuren dicht, tochtstrips plaatsen
- Radiatorfolie achter radiatoren
2. Let op piekuren bij dynamische tarieven
- Vermijd groot stroomverbruik tussen 18:00 en 20:00 uur op koude dagen
- Verplaats wassen, drogen en laden van elektrische auto’s naar daluren
3. Check je voorschot
Bij duidelijk hoger verbruik kan het verstandig zijn je voorschot tijdelijk aan te passen om verrassingen bij de jaarafrekening te voorkomen.
4. Vergelijk energiecontracten
Juist in een winter met hoger verbruik worden prijsverschillen sneller voelbaar. Let bij vergelijken niet alleen op het tarief, maar ook op:
- vaste vs. variabele prijszekerheid
- terugleverkosten bij zonnepanelen
- geschiktheid van een dynamisch contract bij jouw verbruiksgedrag
Conclusie
De winter van 2025–2026 laat zien hoe groot de invloed van weer kan zijn op energieverbruik en kosten. Meer kou betekent meer verbruik, en in sommige gevallen ook hogere prijzen. Door bewust om te gaan met warmte, piekuren en je energiecontract kun je de impact beperken — zelfs tijdens een strenge winter.
Bronnen
- KNMI – Maand- en winteroverzichten temperatuur
- NU.nl – Energieverbruik huishoudens bij winterkou
- EP Nederland – Analyse elektriciteitsprijzen bij koud weer