Gas, water en licht regelen bij een nieuwe woning

Wat valt er onder gas, water en licht?

De term gas water en licht is de verzamelnaam voor de drie basisvoorzieningen die elk huishouden nodig heeft: aardgas voor verwarming en warm water, drinkwater uit de kraan, en elektriciteit voor verlichting en apparaten.

Aardgas wordt in de meeste Nederlandse woningen gebruikt voor drie hoofddoelen: het verwarmen van de woning via de cv-ketel, het opwarmen van tapwater voor douche en kraan, en het koken op een gasfornuis. In een gemiddeld rijtjeshuis met drie bewoners ligt het jaarlijks gasverbruik rond de 900 tot 1.100 m³, waarvan de verwarming in de wintermaanden zo’n 550 tot 750 m³ voor zijn rekening neemt. De hoeveelheid gas die je nodig hebt, hangt sterk af van de isolatiekwaliteit van je woning. Oudere woningen van vóór 1980 verbruiken tot 25 à 30% meer gas door warmteverlies via muren en ramen.

Licht in de context van gas water licht betekent in de praktijk elektriciteit of stroom. Die stroom gebruik je voor verlichting en voor vrijwel alle apparaten in huis: de koelkast die continu draait (200 tot 300 kWh per jaar), de wasmachine (150 tot 250 kWh afhankelijk van wasfrequentie), telefoon- en laptopladers, en steeds vaker ook inductiekookplaten en warmtepompen. Een alleenwonende verbruikt gemiddeld 1.800 kWh per jaar, terwijl een gezin met vier personen al snel op 3.100 tot 3.600 kWh uitkomt.

Drinkwater uit de kraan gebruik je dagelijks voor drinken, koken, douchen, wassen en het doorspoelen van het toilet. Nederlands kraanwater is van goede kwaliteit en kun je zonder zorgen drinken. Het gemiddelde waterverbruik ligt op 120 liter per persoon per dag, wat neerkomt op 125 tot 185 m³ per jaar voor een huishouden van 3 tot 5 personen. Ongeveer 70% van dit verbruik gaat naar persoonlijke hygiëne en sanitaire doeleinden.

Steeds meer woningen worden gasloos gebouwd. Die woningen worden verwarmd via een warmtepomp of stadswarmte. De gaskolom valt dan volledig weg, maar het elektriciteitsverbruik stijgt juist fors. De energiekosten verschuiven daarmee van gas naar stroom.

Gas, water, licht aansluiten bij nieuwe woning

Begin bij een verhuizing op tijd met het regelen van licht, het aanmelden voor water en het overzetten van je energie. Het verschil tussen een bestaande woning en nieuwbouw bepaalt wat je moet regelen: recente nieuwbouwwoningen zijn vaak gasloos en hebben soms al een vooraf geïnstalleerde warmtepomp of stadswarmteaansluiting.

Voor het gas en licht aansluiten bij verhuizing geldt een duidelijke tijdlijn. Start minimaal 2 tot 4 weken voor de sleuteloverdracht met het aanvragen van een nieuw energiecontract of het meeverhuizen van je bestaande contract. Vul je postcode in voor de juiste netbeheerdertoewijzing en rond de aanvraag af. Houd rekening met een doorlooptijd van 4 tot 6 weken voor de volledige verwerking, en maak gebruik van de wettelijke 14 dagen bedenktijd bij een nieuw contract.

Bij een huurwoning is het zaak om eerst te controleren of gas, water en licht bij de kale huurprijs zijn inbegrepen of via servicekosten worden verrekend. Vraag dit expliciet na bij je verhuurder om dubbele facturering te voorkomen. In veel sociale huurwoningen zijn gas, water en licht onderdeel van de servicekosten, terwijl je bij vrije sector huur meestal zelf contracten afsluit.

Water kun je in Nederland niet kiezen. Je meldt je nieuwe adres aan bij het waterbedrijf dat jouw regio bedient. Afhankelijk van je woonplaats is dat bijvoorbeeld Waternet in Amsterdam, Vitens in grote delen van Gelderland en Overijssel, of Evides in de regio Rotterdam. De aanmelding kan meestal digitaal via de website van het betreffende bedrijf.

Praktijkvoorbeeld: op de dag van sleuteloverdracht noteer je samen met de vorige bewoner alle meterstanden: gas in m³, elektriciteit in kWh (en bij dubbeltarief zowel dag- als nachtstand), en water in m³. Maak foto’s van de meters als bewijs. Deze standen geef je door aan je oude en nieuwe energieleverancier en aan het waterbedrijf. De energieleverancier stuurt daarna een eindnota voor je oude adres en een startvoorschot voor je nieuwe woning.

Water afsluiten bij het waterbedrijf

Nederland telt tien drinkwaterbedrijven die ieder een vast verzorgingsgebied hebben. Je kunt niet overstappen naar een ander waterbedrijf, want de waterleverancier is gekoppeld aan je woonadres. De grootste spelers zijn Vitens (in onder andere Gelderland en Overijssel), Waternet (Amsterdam en omgeving), Evides (Rotterdam en Zuid-Holland), Dunea (Den Haag), Brabant Water, WML (Limburg), PWN (Noord-Holland buiten Amsterdam), Oasen (Utrecht en Gelderland), WMD (Drenthe) en Waterbedrijf Groningen.

In de praktijk betekent dat: woon je in Amsterdam, dan regel je water via Waternet. Woon je in Arnhem of Nijmegen, dan is Vitens je leverancier. Op de website van elk bedrijf kun je je postcode invullen om te controleren welk bedrijf jouw regio bedient.

Bij een verhuizing binnen dezelfde waterregio hoef je alleen je nieuwe adres en de meterstand op de verhuisdag door te geven via het online portaal van je waterbedrijf. Bij verhuizing naar een andere regio meld je je af bij het oude waterbedrijf (met eindmeterstand) en aan bij het nieuwe bedrijf (met beginmeterstand). Dat doe je het liefst op de dag van sleuteloverdracht, maar de meeste bedrijven accepteren aanmeldingen tot circa een week na de verhuisdatum.

Hoewel je water niet kunt vergelijken en dus niet naar een goedkopere leverancier kunt overstappen, kun je wel besparen door je verbruik te verlagen. De actuele richtprijs voor drinkwater staat op de website van je waterbedrijf, exclusief vastrecht en belastingen. Verderop op deze pagina vind je concrete bespaartips die direct effect hebben op je waterrekening.

Gas en licht (stroom) aansluiten bij een energieleverancier

Gas en stroom sluit je in de meeste gevallen af in één gecombineerd energiecontract bij een leverancier naar keuze. Heb je een volledig elektrische woning of een aansluiting op stadswarmte, dan heb je alleen een stroomcontract nodig. Of je gas en stroom bij dezelfde leverancier afneemt en wat dat kost, lees je bij gas en licht vergelijken.

Voor de aanvraag zelf heb je drie dingen nodig: je postcode en huisnummer, zodat de juiste netbeheerder aan je adres wordt gekoppeld, de gewenste startdatum, en je meterstanden op die datum. Na het afsluiten geldt een wettelijke bedenktijd van veertien dagen.

De netbeheerder in jouw regio, Liander, Enexis of Stedin, regelt het transport van gas en stroom tot aan je meter. Die netbeheerkosten staan vast en zijn niet te beïnvloeden door van leverancier te wisselen: voor hetzelfde adres zijn ze bij elke leverancier gelijk. Je betaalt ze niet apart aan de netbeheerder, maar via je energieleverancier, die ze op je energierekening doorberekent.

Zit je nog in een lopend vast contract, dan kan een opzegvergoeding gelden als je voortijdig stopt. Bij een variabel of dynamisch contract is dat nooit het geval, en aan het einde van een vaste looptijd stap je eveneens zonder kosten over. Wat het verschil is tussen die contractvormen lees je bij vaste en variabele energietarieven.

Sluit je voor het eerst een energiecontract af, dan helpt de gids over het kiezen van je eerste energieleverancier je op weg.

Gemiddelde kosten voor gas, water en licht

De totale kosten voor gas water en licht hangen af van verschillende factoren: het type woning (appartement, rijtjeshuis of vrijstaand), het bouwjaar en de isolatiekwaliteit, en het aantal bewoners. Een appartement met twee personen heeft een heel andere rekening dan een vrijstaande woning met een gezin van vijf.

Voor een gemiddeld huishouden van 2 tot 3 personen in een matig geïsoleerde rijtjeswoning kun je rekenen op ongeveer €1.400 tot €1.900 per jaar voor gas en stroom samen, plus circa €320 tot €420 per jaar voor water. In totaal kom je dan uit op gemiddelde kosten van €1.720 tot €2.320 per jaar. Bij een vrijstaande woning kunnen die bedragen oplopen tot €2.700 of meer.

Je betaalt maandelijks een voorschot (termijnbedrag) aan je energieleverancier en waterbedrijf, gebaseerd op een inschatting van je jaarverbruik. Na 12 maanden volgt de jaarafrekening: heb je minder verbruikt dan voorgeschat, dan krijg je geld terug; heb je meer verbruikt, dan moet je bijbetalen. Betaal je bijvoorbeeld €140 per maand voorschot maar blijkt je werkelijke verbruik €25 per maand lager te liggen, dan ontvang je bij de jaarafrekening €300 retour. Omgekeerd kan een te laag voorschot leiden tot een onverwachte bijbetaling.

Kosten gas

Gas is in de meeste niet-gasloze woningen de grootste kostenpost op je energierekening. Ruimteverwarming via de cv-ketel en het opwarmen van tapwater zijn samen verantwoordelijk voor zo’n 60 tot 70% van je totale energiekosten. Het gasverbruik weegt daarom het zwaarst.

Een rijtjeswoning met 3 personen verbruikt gemiddeld 900 tot 1.100 m³ gas per jaar. Bij een indicatief tarief van €1,25 per m³ (inclusief energiebelasting) komt dat neer op €1.125 tot €1.375 aan variabele kosten. Daar komen de vaste leveringskosten en de netbeheerkosten nog bij. In totaal betaal je dan ruwweg €1.450 tot €1.700 per jaar aan gas, oftewel €120 tot €140 per maand.

De kosten voor gas kun je direct beïnvloeden door je gasverbruik te verlagen. Isolatiemaatregelen zoals spouwmuurisolatie, HR++-glas en dakisolatie hebben een meetbaar effect: een woning van vóór 1980 zonder isolatie verbruikt tot 25 à 30% meer gas dan een vergelijkbare goed geïsoleerde woning. Dat verschil kan oplopen tot €300 tot €400 per jaar aan extra kosten.

Kosten water

Drinkwater is in Nederland relatief goedkoop in vergelijking met gas en stroom, maar de tarieven stijgen wel gestaag. Waterbedrijven rekenen gemiddeld rond de €2,50 per m³, met regionale verschillen. Naast de verbruiksprijs betaal je vastrecht van ongeveer €85 tot €90 per jaar.

Een huishouden van 3 personen met een waterverbruik van circa 125 m³ per jaar betaalt grofweg €320 tot €370 aan water. Dat bedrag is opgebouwd uit de variabele verbruikskosten, het vastrecht, de zuiveringsheffing en de gemeentelijke rioolheffing, en 9% btw. Al die posten zijn terug te zien op je jaarafrekening.

De actuele tarieven vind je op de website van jouw waterbedrijf. Omdat je niet kunt overstappen, is de enige manier om kosten te besparen het verlagen van je verbruik. Korter douchen, de kraan dichtdraaien tijdens het tandenpoetsen en de wasmachine alleen vol aanzetten maken echt verschil.

Kosten licht (stroom)

Elektriciteit is nodig voor vrijwel alle apparaten in huis: van verlichting en koelkast tot wasmachine, televisie en steeds vaker ook inductiekookplaat of warmtepomp. In gasloze woningen wordt stroom zelfs de hoofdenergiebron, waardoor de stroomkosten fors kunnen oplopen.

Hoeveel stroom je verbruikt hangt sterk af van je huishoudgrootte en gewoontes. Een eenpersoonshuishouden verbruikt gemiddeld 1.800 kWh per jaar, terwijl een gezin met 4 personen uitkomt op 3.100 tot 3.600 kWh. Bij thuiswerken of het laden van een elektrische auto kan dat nog hoger uitvallen.

Rekenvoorbeeld: bij een verbruik van 2.600 kWh en een indicatieve prijs van €0,37 per kWh (inclusief energiebelasting) kom je uit op €960 aan variabele stroomkosten per jaar. Tel daar de vaste leveringskosten en de netbeheerkosten bij op, en je totale stroomrekening bedraagt ruwweg €1.400 tot €1.480 per jaar, oftewel €115 tot €125 per maand.

Bij hoog stroomverbruik wordt overstappen naar een leverancier met lagere tarieven extra interessant. Een verschil van €0,05 per kWh lijkt klein, maar levert bij 3.000 kWh al €150 per jaar besparing op.

Verbruik gas, water, licht en hoe je het kunt inschatten

Je energieverbruik en waterverbruik hangen af van een combinatie van factoren: het type woning waarin je woont, de isolatiekwaliteit, het aantal bewoners, en je dagelijkse gewoontes. Iemand die veel thuiswerkt verbruikt meer stroom, een gezin met tieners doucht langer, en een slecht geïsoleerde woning slurpt gas. Daarbij spelen de verwachte energietarieven deze winter ook een rol in je uiteindelijke jaarrekening.

De beste manier om je actuele verbruik te achterhalen is via je oude jaarafrekening of het klantenportaal van je energieleverancier. Daar vind je precies hoeveel m³ gas en kWh stroom je het afgelopen jaar hebt verbruikt. Heb je een slimme meter, dan kun je via apps van je netbeheerder of leverancier zelfs realtime je verbruik volgen. Voor water check je de jaarafrekening van je waterbedrijf.

Isolatie en bouwjaar hebben een grote invloed op je gasverbruik. Een goed geïsoleerd appartement uit 2018 verbruikt gemiddeld 550 m³ gas en 2.300 kWh stroom per jaar. Een vrijstaande woning uit de jaren zeventig zonder noemenswaardige isolatie komt al snel op 1.400 m³ gas en 3.600 kWh stroom, meer dan het dubbele. Dat verschil vertaalt zich direct naar honderden euro’s per jaar aan extra kosten.

Bij het gebruik van energievergelijkers vul je doorgaans je postcode, metertype, bouwjaar en aantal personen in. Op basis daarvan wordt een gemiddeld verbruik geschat. Voor een nauwkeurige vergelijking is het altijd beter om je werkelijke verbruikscijfers van de afgelopen 12 maanden in te voeren. Die vind je op je meest recente jaarafrekening.

Vaste en variabele kosten op je gas-, water- en lichtrekening

Je rekening voor gas, water en licht bestaat uit twee componenten: vaste kosten die je altijd betaalt ongeacht je verbruik, en variabele kosten die afhangen van hoeveel je gebruikt. Dat onderscheid verklaart waarom je rekening ook bij laag verbruik nog flink kan zijn.

Voor water bestaan de vaste kosten uit het vastrecht voor je aansluiting en gemeentelijke heffingen zoals rioolrecht, dat per gemeente verschilt. De variabele kosten zijn de prijs per m³ water plus de zuiveringsheffing. Over het totaal betaal je 9% btw.

Voor gas en stroom betaal je vaste leveringskosten aan je energieleverancier, netbeheerkosten die je leverancier namens de netbeheerder in rekening brengt, en een vast bedrag aan energiebelasting. De variabele kosten bestaan uit de prijs per m³ gas en per kWh stroom, plus 21% btw.

Belangrijk inzicht: bij laag verbruik kunnen de vaste kosten een groot deel van je totale rekening uitmaken. Wie zuinig leeft en weinig gas en stroom verbruikt, betaalt nog steeds tientallen euro’s per maand aan vaste kosten alleen. Dat verklaart waarom de rekening nooit naar nul gaat, ook niet met zonnepanelen of een heel zuinig huishouden.

Gas, water, licht bij verhuizing regelen

Bij een verhuizing regel je gas, water en licht opnieuw. Begin daar ruim op tijd mee, minimaal 3 tot 4 weken voor je verhuisdatum, om problemen zoals afgesloten meters of dubbele facturen te voorkomen.

De algemene stappen bij een verhuizing binnen Nederland zijn: bepaal de einddatum van je huidige adres, geef meterstanden door aan je huidige leveranciers, meld je nieuwe adres aan bij het waterbedrijf, en verplaats je energiecontract naar je nieuwe adres of sluit een nieuw contract af. Let op: je energiecontract is persoonsgebonden, niet adresgebonden. Je kunt je bestaande contract dus meeverhuizen, en alleen in specifieke situaties hoef je je energiecontract bij verhuizing op te zeggen, bijvoorbeeld als je wilt overstappen of geen gasaansluiting meer hebt.

Wil je van de gelegenheid gebruikmaken om ook van leverancier te wisselen, dan lees je bij overstappen van energieleverancier hoe dat werkt. Dat verloopt vrijwel automatisch: je nieuwe leverancier zegt je oude contract op en regelt de administratieve overstap. Je zit nooit zonder stroom of gas en je betaalt nooit dubbel.

De scenario’s verschillen per situatie. Bij een verhuizing binnen dezelfde waterregio (bijvoorbeeld van Amsterdam-West naar Amsterdam-Oost, beide Waternet) hoef je alleen een adreswijziging door te geven. Bij verhuizing naar een andere regio met een ander waterbedrijf moet je je afmelden bij het oude bedrijf en aanmelden bij het nieuwe. Bij nieuwbouw kan gas volledig ontbreken en heb je alleen een stroomcontract nodig.

Op de dag van sleuteloverdracht noteer je samen met de vorige eigenaar of verhuurder alle meterstanden. Dat zorgt voor een duidelijke scheiding van verbruik en voorkomt discussies achteraf. Maak foto’s van de meters met datum en tijd zichtbaar als bewijs.

Verhuizing in dezelfde waterregio

Bij een verhuizing binnen één waterregio loopt de waterlevering door via hetzelfde bedrijf. Je hoeft geen contract op te zeggen of nieuw af te sluiten, want de overgang is puur administratief.

Log in op de website van je waterbedrijf, bijvoorbeeld MijnVitens.nl of MijnWaternet.nl, en geef je verhuizing door. Je vult je oude adres met eindmeterstand in, je nieuwe adres met de verhuisdatum, en eventueel alvast de beginmeterstand als je die kent. De meeste waterbedrijven accepteren die melding tot een week na de sleuteloverdracht, maar het is verstandiger om het direct op de verhuisdag te doen.

Een voorbeeld: je verhuist van Utrecht-Oost naar Utrecht-West. Beide adressen vallen binnen het verzorgingsgebied van Vitens. Je geeft online je adreswijziging door met de meterstanden, en Vitens regelt de rest. Je ontvangt een eindnota voor je oude adres en een nieuw voorschotbedrag voor je nieuwe woning.

Verhuizing naar andere waterregio

Bij een verhuizing van bijvoorbeeld Groningen (Waterbedrijf Groningen) naar Noord-Holland (PWN) krijg je te maken met twee verschillende waterbedrijven. Dat vereist een afmelding bij het oude bedrijf én een aanmelding bij het nieuwe, plus het nauwkeurig doorgeven van meterstanden bij verhuizen om een kloppende eindafrekening te krijgen.

Bij je oude waterbedrijf meld je je af met de eindmeterstand op de dag van sleuteloverdracht. Bij het nieuwe waterbedrijf meld je je aan met de beginmeterstand op diezelfde datum. Beide bedrijven sturen vervolgens een nota: het oude bedrijf een eindafrekening voor je verbruik tot de verhuisdatum, het nieuwe bedrijf een eerste voorschotnota.

Log uiterlijk een week van tevoren in bij je oude waterbedrijf om je afmelding voor te bereiden. Op de verhuisdag noteer je de eindstand, geef je die door, en meld je je diezelfde dag aan bij het nieuwe bedrijf met de beginstand van je nieuwe meter. Doe dat tijdig om te voorkomen dat je zonder water zit of dubbel betaalt voor dezelfde periode.

Meterstanden doorgeven bij gas, water en licht

Het doorgeven van meterstanden bij in- en uitverhuizing is verplicht en nodig voor een correcte eindafrekening. Zonder accurate standen riskeer je nacalculaties of discussies over verbruik dat niet van jou was.

De meeste leveranciers bieden een online portaal of sturen rond je verhuisdatum een e-mail met een link om je standen door te geven. Je vult de meterstand in voor gas (in m³), elektriciteit (in kWh, bij dubbeltarief zowel dag als nacht), en water (in m³). Doe dat op de exacte dag van sleuteloverdracht, liefst ’s ochtends bij de overdracht.

Maak altijd foto’s van alle meters met de standen duidelijk zichtbaar. Die gelden als bewijs als er later discussie ontstaat, zodat je met documentatie je gelijk kunt aantonen.

Je eindafrekening van het oude adres ontvang je meestal binnen 2 tot 4 weken na de verhuizing. Controleer die op juistheid: komen de standen overeen met wat je hebt doorgegeven? Klopt het verbruik met je verwachting? Bij twijfel kun je bezwaar maken met je foto’s als bewijs.

Besparen op gas, water en licht

Op water bespaar je alleen via je verbruik, want de leverancier ligt vast bij je adres. Op gas en stroom kan het ook via je contract: welke leverancier op dit moment het voordeligst is voor jouw verbruik, zie je bij gas en licht vergelijken. De tips hieronder gaan over het verlagen van je verbruik zelf, en die werken ongeacht bij welke leverancier je zit.

Bespaartips voor gas

De snelste manier om op gas te besparen is het aanpassen van je stookgedrag. Zet je thermostaat 1 graad lager en bespaar direct 6 à 7% op je jaarlijkse gasverbruik. Bij 1.000 m³ verbruik scheelt dat circa €75 tot €95 per jaar. Stel een nachtverlaging in, bijvoorbeeld van 20 naar 15 graden tussen 23:00 en 06:00 uur, voor nog eens 10 à 15% besparing.

Draai radiatoren in ongebruikte kamers dicht en houd deuren gesloten. Plaats tochtstrips bij buitendeuren en brievenbussen, en overweeg radiatorfolie achter radiatoren tegen koude buitenmuren. Die kleine investeringen van enkele tientjes besparen 5 à 10% op je gasrekening.

Korter douchen heeft direct effect: elke minuut korter bespaart circa 10 liter warm water en dus gas voor het opwarmen. Verlaag ook de temperatuur van je cv-ketel naar 60 graden voor tapwater. Bij een HR-ketel is dat voldoende en het voorkomt kalkaanslag. Grotere maatregelen zoals spouwmuurisolatie leveren rond de 20% besparing op en verdienen zichzelf doorgaans binnen enkele jaren terug.

Bespaartips voor water

Ongeveer 70% van je waterverbruik gaat naar douchen en toiletgebruik, dus daar valt de meeste winst te behalen. Beperk je douchetijd tot 5 minuten in plaats van de gemiddelde 9 minuten en bespaar 40 tot 50 liter per douchebeurt. Voor een gezin van vier personen kan dat neerkomen op 150 liter per dag minder, oftewel tientallen euro’s per jaar.

Installeer een waterbesparende douchekop die het waterverbruik met tot 40% vermindert zonder merkbaar comfortverlies. De kosten liggen rond de €20 tot €40 en zijn binnen een jaar terugverdiend. Zet de kraan dicht tijdens het tandenpoetsen, wat 10 liter per keer scheelt, en tijdens het inzepen onder de douche.

Gebruik een regenton voor tuinbewatering in plaats van drinkwater uit de kraan. Ongeveer 20% van het niet-drinkwatergebruik in huishoudens gaat naar de tuin. Zet de vaatwasser en wasmachine alleen aan als ze vol zijn, en gebruik eco-programma’s die minder water en energie verbruiken. Die simpele aanpassingen schelen al snel €50 per jaar op je waterrekening.

Bespaartips voor licht (stroom)

Vervang alle halogeenlampen en gloeilampen door ledverlichting. Leds verbruiken tot 80% minder stroom en gaan tien keer langer mee. Voor een huishouden met 20 lampen kan dat €50 tot €70 per jaar besparen aan stroomkosten voor verlichting alleen al.

Zet apparaten volledig uit in plaats van op stand-by. Televisies, spelcomputers, opladers en koffiezetapparaten verbruiken ook stroom wanneer ze op stand-by staan. Dat sluipverbruik kan samen goed zijn voor 5 à 10% van je stroomrekening. Gebruik slimme stekkers of stekkerdozen met een aan-uitschakelaar om het te elimineren, goed voor circa €30 tot €50 per jaar.

Oude koelkasten en vriezers zijn energieslurpers. Een koelkast van 15 jaar oud verbruikt gemakkelijk 300 tot 400 kWh per jaar, terwijl een modern A-label model op 100 tot 150 kWh uitkomt. De meerkosten van een nieuwe koelkast verdien je binnen enkele jaren terug aan lagere stroomkosten. Heb je een energiecontract met dal- en piektarieven, zet apparaten zoals de wasmachine en droger dan aan tijdens de daluren voor goedkopere stroom.