Variabele energieprijzen omhoog per 1 juli: zo beperk je je kosten voor de winter

Huishoudens met een variabel energiecontract gaan vanaf 1 juli 2026 meer betalen. Bij de meeste variabele contracten worden de tarieven op die datum bijgewerkt, en die liggen nu soms meer dan 10 procent hoger dan eerder dit jaar. Essent — met circa 2,5 miljoen klanten de grootste leverancier van Nederland — gaf het signaal af: het variabele stroomtarief stijgt met 13,0% en het gastarief met 13,4% ten opzichte van het tweede kwartaal. Daarmee komt het stroomtarief op € 0,2691 per kWh en het gastarief op € 1,3895 per m³, inclusief belastingen. Omdat alle leveranciers naar dezelfde groothandelsprijzen kijken, is de kans groot dat anderen volgen.

Het raakt een grote groep: ongeveer 37 procent van de Nederlandse huishoudens heeft een variabel contract, becijfert de Autoriteit Consument & Markt (ACM). De oorzaak van de stijging ligt op de internationale gasmarkt. De Europese gasprijs loopt sinds april weer op, gedreven door de spanningen rond Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz — een van de belangrijkste doorvoerroutes voor vloeibaar gas (LNG). Omdat een groot deel van onze stroom in gascentrales wordt opgewekt, trekt een hogere gasprijs de stroomprijs mee omhoog.

Wat betekent dit als je een variabel contract hebt?

Bij een variabel contract liggen je tarieven niet vast. Leveranciers werken ze meestal per kwartaal of halfjaar bij, op 1 januari en 1 juli. Je leverancier moet je minimaal 30 dagen van tevoren over een wijziging informeren. Word je per 1 juli geconfronteerd met hogere tarieven, dan heb je dus de tijd om over te stappen — een variabel contract is in de regel maandelijks opzegbaar.

Tot nu toe voelde het voor veel mensen niet urgent om hun variabele contract om te zetten. Dat verandert nu, juist omdat een groot deel van deze huishoudens met een prijsstijging te maken krijgt. Op jaarbasis ben je met variabel bovendien vrijwel altijd duurder uit dan met vast: leveranciers verhogen variabele prijzen doorgaans sneller dan ze die verlagen.

En als je vaste contract binnenkort afloopt?

Let dan goed op. Loopt je vaste contract af en onderneem je niets, dan zet je leverancier het automatisch om naar een — doorgaans fors hoger — variabel tarief. Deze groep wordt niet voor niets ‘slapers’ genoemd: veel mensen hebben niet door dat ze in een duurder contract zijn beland. Vergelijk daarom één tot drie maanden vóór de einddatum opnieuw, zodat je niet onnodig te veel betaalt.

Gas is het grootste risico richting de winter

De gasprijs zorgt voor de meeste onzekerheid richting de winter. In de koude maanden gebruik je veel meer gas dan in de rest van het jaar, waardoor een prijsstijging juist dán hard aankomt. En gasverbruik laat zich slecht sturen: een wasmachine, vaatwasser of elektrische auto kun je verschuiven naar een goedkoper moment, maar de verwarming gaat nu eenmaal aan als het koud is.

Daarom geldt: wil je echt zekerheid, zet dan in elk geval de gasprijs vast. Een dynamisch gascontract biedt hier weinig houvast, omdat de gasprijs maar één keer per dag verandert — er zijn dus nauwelijks goedkope momenten om op te sturen. Bij dynamische stróóm wijzigt de prijs juist ieder uur of kwartier, waardoor er elke dag wél goedkopere momenten zijn.

Welke alternatieven heb je?

Afhankelijk van je situatie en hoeveel risico je wilt lopen, zijn er grofweg vier routes:

1 jaar vast

Je zet stroom én gas voor twaalf maanden vast. Maximale zekerheid: stijgingen op de markt raken je niet meer tijdens de looptijd. Vaste contracten zijn de afgelopen maanden weliswaar ook duurder geworden, maar vastzetten blijft vaak aantrekkelijker dan variabel aanhouden — mede doordat leveranciers bij vaste contracten vaak een korting of cashback geven. Kies bij voorkeur 1 jaar boven 3 jaar vast: een jaarcontract is goedkoper én je kunt volgend jaar opnieuw overstappen als de markt gunstiger is.

Gas vast, stroom variabel

Je dekt je grootste winterrisico — de gasprijs — af, terwijl je voor stroom flexibel blijft en kunt meeprofiteren als de stroomtarieven dalen.

Gas vast, stroom dynamisch

Variant voor wie actief stuurt op verbruik. Je gasprijs staat vast, terwijl je stroom inkoopt tegen de uurprijzen van de groothandelsmarkt. Aantrekkelijk als je een slimme meter hebt en apparaten (laden, wasmachine, warmtepomp) naar goedkope uren kunt verschuiven. Goed om te weten: je hoeft gas en stroom niet bij dezelfde leverancier af te nemen. Een vast gascontract bij de ene en een dynamisch stroomcontract bij de andere kan prima, meestal zonder extra kosten. Wel zijn de hoogste kortingen vaak gereserveerd voor klanten die gas en stroom combineren.

Variabel aanhouden

Alleen verstandig als je verwacht binnenkort te verhuizen, of bewust wilt meeliften op een eventuele prijsdaling. Je accepteert dan wel het risico van verdere verhogingen.

Dynamisch: vooral slim als je kunt sturen

Dynamische stroomcontracten zijn populairder geworden; inmiddels heeft 8 procent van de huishoudens er een, aldus de ACM. Toch past het niet bij iedereen. Dynamisch is bij uitstek voor de bewuste gebruiker die zijn verbruik actief stuurt; wie niet oplet, kan juist duurder uit zijn. Dat geldt vooral voor huishoudens met zonnepanelen die terugleveren op momenten dat de stroomprijs heel laag of zelfs negatief is.

Een meevaller voor wie wil vergelijken: per 1 juli moeten alle aanbieders door een nieuwe gedragscode met dezelfde verwachte stroomprijzen rekenen. Daardoor wordt beter zichtbaar welk dynamisch contract bij hetzelfde verbruik écht het goedkoopst is — het verschil zit vooral in de vaste maandkosten, de inkoopvergoeding en de eventuele kosten of vergoedingen voor terugleveren.

Heb je zonnepanelen? Kijk ook naar 2027

Sluit je nu een vast contract van een jaar of langer af, kijk dan niet alleen naar de tarieven van vandaag. Per 1 januari 2027 verdwijnt de salderingsregeling: teruggeleverde stroom kan dan niet meer worden weggestreept tegen later afgenomen stroom. De waarde van zonnepanelen verschuift daarmee naar direct eigen verbruik — wat je meteen zelf gebruikt, hoef je niet in te kopen. Terugleverkosten en terugleververgoedingen ná 1 januari worden dus belangrijker bij je keuze. Het goede nieuws: de stijgende lijn in terugleverkosten lijkt iets te kantelen, en er zijn inmiddels leveranciers waar je netto nog een kleine vergoeding per teruggeleverde kilowattuur ontvangt.

Ons advies met het oog op de winter

De gasvoorraden in Europa zijn dit jaar uitzonderlijk laag de winter uit gekomen en moeten de komende maanden nog worden aangevuld — precies in de periode dat de prijzen onder druk staan. Daar komt bij dat de extra LNG-aanvoer waarop de markt rekent, onder meer vanuit Qatar, de komende jaren nog niet gegarandeerd is. Zolang die onzekerheid aanhoudt, is een scherpe daling van de gasprijs richting komende winter niet waarschijnlijk; een nieuwe piek is allerminst uitgesloten.

Voor de meeste huishoudens is dit daarom een goed moment om je tarieven vast te zetten met een 1-jarig vast contract. Je beschermt jezelf tegen de verwachte verhogingen van komende winter, en zit volgend jaar niet langer vast dan nodig. Wil je toch flexibiliteit op stroom houden, dan is ‘gas vast, stroom variabel of dynamisch’ een verdedigbaar alternatief — mits je de gaskosten, je grootste winterpost, wél afdekt.

Twijfel je wat in jouw situatie het voordeligst is? Vergelijk de actuele tarieven en bekijk per contractvorm wat je op jaarbasis betaalt.