5 juli 2026 – Een hittegolf met windstille avonden dreef de groothandelsprijs voor stroom deze zomer tot recordhoogte. Consumenten met een dynamisch energiecontract merkten dat direct op hun energierekening. Tegelijkertijd wijst de Autoriteit Consument & Markt (ACM) erop dat veel huishoudens met een variabel contract per 1 juli een hoger tarief krijgen. Wat is er precies aan de hand, en hoe vergelijk je energiecontracten eerlijk met elkaar?

In het kort:

• Door aanhoudend warme, windstille avonden schoot de groothandelsprijs voor stroom op 28 mei 2026 op tot circa €440 per MWh, blijkt uit de Energiemonitor van de ACM.
• Van 18 tot en met 29 juni hield Nederland een hittegolf, met op 26 juni een recordtemperatuur van 39,4°C in Ell — volgens het KNMI de op vijf na heftigste hittegolf sinds 1901, en de vroegste in het jaar ooit gemeten op dit niveau.
• Veel huishoudens met een variabel energiecontract kregen per 1 juli te maken met een aangepast tarief; de ACM adviseert dit te vergelijken met het aanbod van andere leveranciers.

Waarom stijgt de stroomprijs tijdens hittegolven?

Op de groothandelsmarkt voor elektriciteit zijn de prijzen sterk afhankelijk van het weer, meldt de ACM in haar Energiemonitor. Is er veel zon- en windstroom, dan zijn de prijzen laag of zelfs negatief. Bij weinig wind en een ondergaande zon, terwijl de vraag naar stroom hoog blijft — bijvoorbeeld door airconditioning tijdens hitte — kunnen de prijzen juist flink oplopen. De ACM noemt dit een windstille hittepiek (in de energiesector ook wel aangeduid met de Duitse vakterm 'Heißflaute'). Op 28 mei 2026 leidde zo'n piekmoment tot een prijs van circa €440 per MWh op de day-ahead markt, fors hoger dan de gemiddelde day-ahead prijs van €95 per MWh die maand (tegen €64 per MWh in mei 2025).

Netbeheerder TenneT ziet dit patroon terug in de cijfers over heel 2025: het aantal uren met prijzen boven de €200 per MWh steeg van 98 uur in 2024 naar 127 uur in 2025, en dat gebeurt niet langer alleen in de winter. Ook op zomeravonden lopen de prijzen op doordat zonnestroom wegvalt terwijl de vraag naar koeling hoog blijft.

Voor huishoudens met een dynamisch energiecontract werkt dit twee kanten op: tijdens zo'n windstille hittepiek betalen zij aanzienlijk meer, maar op momenten met veel wind- en zonnestroom kunnen zij juist profiteren van lage of negatieve prijzen, aldus de ACM.

Extra gevoelig: lage gasvoorraden

De situatie wordt volgens de ACM verder beïnvloed door de vulgraad van de Nederlandse gasopslagen, die met circa 19% historisch laag is voor dit moment in het jaar (tegen circa 40% vorig jaar). Omdat het voor marktpartijen momenteel niet rendabel is om gasopslagen te vullen, laat het ministerie van Economische Zaken en Klimaat dit via een subsidie doen door staatsbedrijf EBN. Ook de gasprijs zelf was in juni volatiel: de TTF-groothandelsprijs bewoog tussen circa €33 en €52 per MWh, mede door de onrust rond de Straat van Hormuz.

Wat verandert er per 1 juli aan je energiecontract?

Leveranciers passen de tarieven van variabele contracten van oudsher meestal twee keer per jaar aan: op 1 januari en op 1 juli. Uit de Energiemonitor van de ACM blijkt dat de tarieven van vaste contracten inmiddels circa 13% hoger liggen dan vóór het uitbreken van de oorlog in Iran. Klanten die per 1 juli een hoger tarief kregen, zijn hierover volgens de ACM al door hun leverancier geïnformeerd. De toezichthouder wijst erop dat het kan lonen om dit nieuwe tarief te vergelijken met het aanbod van andere leveranciers: er is ruime keuze, met bijna 30 leveranciers die vaste contracten aanbieden en ruim 30 leveranciers die variabele of dynamische contracten aanbieden.

Hoe vergelijk je dynamische energiecontracten eerlijk?

Bij een dynamisch energiecontract betaal je per uur (stroom) of per dag (gas) de prijs van de day-ahead markt, verrekend aan de hand van je slimme meter. Omdat de tarieven van dynamische contracten per definitie schommelen, hebben de ACM en brancheorganisatie Energie Nederland hier afspraken over vastgelegd in de Gedragscode Consument en Energieleverancier. Leveranciers die dynamische contracten aanbieden, moeten consumenten duidelijk uitleggen hoe de contracten werken en welke risico's daarbij horen — bijvoorbeeld dat de rekening in de winter doorgaans hoger uitvalt dan in de zomer.

Daarnaast is vastgelegd dat elke leverancier verplicht is een aanbod op maat te doen: eenmaal per maand berekenen leveranciers volgens een vaste methode een verwachte inkoopprijs voor de komende twaalf maanden, die zij gebruiken in hun persoonlijke aanbod. Zo kun je dynamische contracten van verschillende leveranciers op basis van je eigen jaarverbruik met elkaar vergelijken. Meer uitleg staat op het door de sector gelanceerde dynamische-energieprijzen.nl.

Wat kun je nu het beste doen?

Heb je een variabel contract en is je tarief per 1 juli gestegen? Dan is dit volgens de ACM een goed moment om te vergelijken wat andere leveranciers bieden. Heb je een vast contract? Dan verandert er voorlopig niets aan je tarief, maar is het slim om op tijd te kijken wanneer je contract afloopt. Overweeg je een dynamisch contract? Vraag dan bij verschillende leveranciers een aanbod op maat op, zodat je ze op basis van je eigen verbruik eerlijk kunt vergelijken. Bekijk hiernaast ook de actuele goedkoopste energiecontracten.

Bronnen: ACM.nl – Energiemonitor | ACM.nl – Gedragscode dynamische prijzen | KNMI.nl | TenneT.eu