Day-ahead prijs

De day-ahead prijs is de groothandelsprijs voor elektriciteit die een dag van tevoren tot stand komt, voor elk uur van de volgende dag apart. Die uurprijzen vormen de basis onder dynamische energiecontracten.

Hoe de markt werkt

Op de day-ahead-markt doen producenten, handelaren en grootverbruikers biedingen voor levering in elk afzonderlijk uur van de volgende dag. Aan de ene kant staat het aanbod van centrales, wind- en zonneparken en import; aan de andere kant de verwachte vraag.

Volgens TenneT kopen en verkopen deelnemers op deze markt via een pan-Europese veiling elektriciteit voor de 24 uur van de volgende dag, in uurblokken. Die veiling vindt in de loop van de dag ervoor plaats. Het snijpunt van vraag en aangeboden hoeveelheid bepaalt daarbij de prijs en het volume voor elk uur. Er ontstaat dus geen dagprijs, maar een reeks losse uurprijzen. De handel loopt via Europese handelsplatformen; EPEX en Nord Pool zijn daarvan de bekendste.

Iedereen die in een bepaald uur levert, krijgt dezelfde prijs: die van het laatste bod dat nog nodig was om de vraag te dekken. Daardoor werken veranderingen in brandstofprijzen, weersverwachting en vraag direct door in de uurprijs. Het verklaart ook waarom de prijs binnen één dag sterk kan verschillen: in uren met veel zon of wind zijn goedkope bronnen voldoende, in de ochtend- en avondpiek moet duurdere productie erbij.

De veiling is niet het laatste woord. Na de day-aheadhandel kunnen partijen tot kort voor het leveringsuur bijsturen op de intradaymarkt, bijvoorbeeld als de weersverwachting verandert. De day-ahead prijs blijft wel de prijs waarop dynamische contracten zich baseren.

Van beursprijs naar je energierekening

De day-ahead prijs is een kale groothandelsprijs. Wat je zelf betaalt ligt hoger: je leverancier telt er inkoopkosten en een opslag bij op, en daarna komen energiebelasting en btw erbij. Ook de netbeheerkosten staan los van de beursprijs.

De beursprijs geldt per megawattuur, terwijl je op je rekening in kilowattuur afrekent. Eén megawattuur is duizend kilowattuur. Hoe dat doorwerkt in de contractvorm zelf lees je bij dynamische energiecontracten in de woordenlijst en in de uitgebreide uitleg over dynamische contracten.

Waarom de prijs negatief kan worden

Bij veel zon en wind en tegelijk weinig vraag is er meer aanbod dan het systeem op dat moment kwijt kan. De prijs zakt dan richting nul en kan daaronder duiken: partijen betalen om hun stroom af te zetten, omdat stilleggen of opslaan op dat moment duurder of niet mogelijk is. Dat gebeurt vooral in zonnige, windrijke uren midden op de dag.

Voor huishoudens met zonnepanelen betekent een negatief uur dat teruglevering in dat uur niets oplevert en, afhankelijk van het contract, geld kan kosten. Verbruik naar die uren verschuiven werkt de andere kant op: dan is stroom afnemen juist het goedkoopst. Wie een thuisbatterij of een laadpaal heeft, kan dat verschil benutten; zonder die apparaten blijft de speelruimte beperkt tot het verschuiven van wasmachine, droger en vaatwasser.

Bronnen: TenneT (soorten elektriciteitsmarkten), Autoriteit Consument & Markt.