Day-ahead prijs

De day-ahead prijs is de groothandelsprijs voor elektriciteit die een dag van tevoren tot stand komt, voor elk kwartier van de volgende dag apart. Die kwartierprijzen vormen de basis onder dynamische energiecontracten.

Hoe de markt werkt

Op de day-ahead-markt doen producenten, handelaren en grootverbruikers biedingen voor levering in elk afzonderlijk kwartier van de volgende dag. Aan de ene kant staat het aanbod van centrales, wind- en zonneparken en import; aan de andere kant de verwachte vraag.

Volgens TenneT kopen en verkopen deelnemers op deze markt via een pan-Europese veiling elektriciteit voor de volgende dag. Die veiling vindt in de loop van de dag ervoor plaats. Het snijpunt van vraag en aangeboden hoeveelheid bepaalt daarbij de prijs en het volume voor elk tijdvak. Er ontstaat dus geen dagprijs, maar een reeks losse kwartierprijzen: 96 per etmaal. De handel loopt via Europese handelsplatformen; EPEX en Nord Pool zijn daarvan de bekendste.

Iedereen die in een bepaald kwartier levert, krijgt dezelfde prijs: die van het laatste bod dat nog nodig was om de vraag te dekken. Daardoor werken veranderingen in brandstofprijzen, weersverwachting en vraag direct door in de kwartierprijs. Het verklaart ook waarom de prijs binnen één dag sterk kan verschillen: in kwartieren met veel zon of wind zijn goedkope bronnen voldoende, in de ochtend- en avondpiek moet duurdere productie erbij.

De veiling is niet het laatste woord. Na de day-aheadhandel kunnen partijen tot kort voor het leveringsmoment bijsturen op de intradaymarkt, bijvoorbeeld als de weersverwachting verandert. De day-ahead prijs blijft wel de prijs waarop dynamische contracten zich baseren.

Van uur naar kwartier

Tot en met september 2025 werkte de Europese day-ahead-koppeling (SDAC), waar Nederland onder valt, met uurblokken: 24 prijzen per etmaal. Op handelsdag 30 september 2025 is het marktinterval overgegaan naar een kwartier, voor leveringsdag 1 oktober 2025. Sindsdien zijn het er 96 per etmaal.

Toch kom je nog volop uurprijzen tegen, in apps, grafieken en overzichten. Dat zijn afgeleiden: het gemiddelde van de vier kwartieren binnen dat uur, geen uitkomst van de beurs zelf. Wat je leverancier je in rekening brengt kan daar weer van afwijken. ACM ConsuWijzer schrijft dat de tarieven per kWh voor elektriciteit per kwartier of per uur kunnen wijzigen, afhankelijk van je contract: een deel van de leveranciers rekent inmiddels per kwartier af, andere hanteren nog een uurprijs die het gemiddelde van de vier kwartieren is. De markt werkt dus per kwartier; hoe je afrekening eruitziet, hangt van je contract af.

De kwartierindeling is op meer plekken de norm. Je slimme meter registreert afname en teruglevering al langer per kwartier, en ook de onbalansverrekening van TenneT werkt met kwartieren. Voor gas verandert er niets: bij een dynamisch contract geldt daar een prijs per dag.

Van beursprijs naar je energierekening

De day-ahead prijs is een kale groothandelsprijs. Wat je zelf betaalt ligt hoger: je leverancier telt er inkoopkosten en een opslag bij op, en daarna komen energiebelasting en btw erbij. Ook de netbeheerkosten staan los van de beursprijs.

De beursprijs geldt per megawattuur, terwijl je op je rekening in kilowattuur afrekent. Eén megawattuur is duizend kilowattuur. Hoe dat doorwerkt in de contractvorm zelf lees je bij dynamische energiecontracten in de woordenlijst en in de uitgebreide uitleg over dynamische contracten.

Waarom de prijs negatief kan worden

Bij veel zon en wind en tegelijk weinig vraag is er meer aanbod dan het systeem op dat moment kwijt kan. De prijs zakt dan richting nul en kan daaronder duiken: partijen betalen om hun stroom af te zetten, omdat stilleggen of opslaan op dat moment duurder of niet mogelijk is. Dat gebeurt vooral in zonnige, windrijke uren midden op de dag.

Voor huishoudens met zonnepanelen betekent een kwartier met een negatieve prijs dat teruglevering in dat kwartier niets oplevert en, afhankelijk van het contract, geld kan kosten. Verbruik naar die momenten verschuiven werkt de andere kant op: dan is stroom afnemen juist het goedkoopst. Wie een thuisbatterij of een laadpaal heeft, kan dat verschil benutten; zonder die apparaten blijft de speelruimte beperkt tot het verschuiven van wasmachine, droger en vaatwasser.

Bronnen: TenneT (soorten elektriciteitsmarkten), Autoriteit Consument & Markt, ACM ConsuWijzer. Geraadpleegd september 2026.