Netcongestie: vanaf 1 juli op wachtlijst voor nieuwe of zwaardere stroomaansluiting
Wil je thuis een warmtepomp, laadpaal of inductiekookplaat installeren? Dan heb je mogelijk een zwaardere stroomaansluiting nodig — en die is vanaf 1 juli 2026 niet langer vanzelfsprekend. Door nieuwe regels kunnen ook huishoudens op een wachtlijst terechtkomen.
Wat is netcongestie?
Het Nederlandse stroomnet zit op steeds meer plekken vol. Dit wordt netcongestie genoemd: de vraag naar elektriciteit groeit sneller dan de netbeheerders het net kunnen uitbreiden. We gebruiken thuis steeds meer elektrische apparaten — warmtepompen, laadpalen, inductiekookplaten — terwijl ook bedrijven massaal overstappen van gas op stroom. Tegelijkertijd wekken veel huishoudens zonnestroom op, vaak precies op de momenten dat het net de extra teruglevering het minst kan verwerken.
Het resultaat: een soort file op het elektriciteitsnet, waarbij op piekmomenten meer mensen tegelijk stroom willen gebruiken of terugleveren dan er capaciteit beschikbaar is.
Wat verandert er per 1 juli 2026?
Tot nu toe gold voor huishoudens en kleine bedrijven (kleinverbruikers, met een aansluiting tot maximaal 3x80 ampère) een bijzondere status: netbeheerders hielden voor hen altijd ruimte gereserveerd op het net. Daardoor konden zij vrijwel altijd worden aangesloten, ook als het in de regio druk was.
Dat verandert per 1 juli 2026. Netbeheer Nederland en de toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) hebben nieuwe spelregels vastgesteld: ook aanvragen van kleinverbruikers — dus gewone huishoudens — komen in gebieden met netcongestie voortaan op een wachtlijst.
Concreet betekent dit:
Nieuwe aansluiting aanvragen (bijvoorbeeld bij nieuwbouw of verbouwing): in volle gebieden kom je op een wachtlijst.
Bestaande aansluiting verzwaren (van 1-fase naar 3-fase, of naar meer ampère): ook dit kan vertraging oplopen.
Verduurzamen met warmtepomp, laadpaal of inductie: als daarvoor een zwaardere aansluiting nodig is, geldt dezelfde wachtrij.
Wachttijden voor nieuwe aansluitingen waren in 2025 voor kleinverbruikers al opgelopen tot gemiddeld 45 weken. Voor het verzwaren van een bestaande aansluiting was dat gemiddeld 21 weken. Na 1 juli kunnen die wachttijden in de zwaarst belaste regio's nog verder toenemen.
Wie krijgt voorrang?
De ACM heeft een maatschappelijk prioriteringskader vastgesteld dat bepaalt wie als eerste aan de beurt is. Daarin worden drie categorieën onderscheiden:
Congestieverzachters — partijen die ruimte op het net vrijmaken, zoals bedrijven die energie opslaan in batterijen.
Veiligheid en acute zorg — politie, brandweer, defensie, ziekenhuizen en acute gezondheidszorg.
Maatschappelijke basisbehoeften — woningbouw, scholen en warmte-initiatieven.
Woningen vallen dus onder de derde categorie en krijgen in principe voorrang boven veel commerciële aanvragen. Maar dat is geen garantie op een snelle aansluiting: in gebieden waar alle capaciteit al vergeven is, belandt ook een prioriteitsaanvraag op de wachtlijst.
In de overgangsperiode van 1 juli 2026 tot 1 januari 2027 gaat vrijgekomen netruimte eerst naar partijen met de hoogste maatschappelijke prioriteit. Pas daarna — vanaf begin 2027 — komen aanvragen zonder prioriteit aan bod.
Welke regio's zijn het hardst getroffen?
Netcongestie speelt in heel Nederland, maar de problemen zijn het zwaarst in:
Utrecht (delen gaan volledig op slot voor nieuwe aanvragen)
Flevoland en Gelderland
Delen van Noord-Brabant
Enexis telde afgelopen winter 22 zogeheten kritieke netdelen, waarvan er in zeven daadwerkelijk sprake is van overbelasting. In deze gebieden is er na 1 juli feitelijk geen extra capaciteit meer beschikbaar vanuit de vroegere reservering voor kleinverbruikers.
Buiten congestiegebieden verandert er minder: aanvragen worden daar nog steeds gewoon behandeld.
Wat kun je nu het beste doen?
Heb je plannen om te verduurzamen of te verbouwen? Dan is het slim om zo snel mogelijk te controleren of je een zwaardere aansluiting nodig hebt, en die — indien nodig — vóór 1 juli aan te vragen. Na die datum geldt de nieuwe procedure.
Praktische stappen:
Check je huidige aansluiting: heb je 1-fase of 3-fase? Wat is je huidige aansluitwaarde?
Bepaal je verbruiksprofiel: warmtepomp, laadpaal en inductie samen vragen meer dan elk apparaat apart.
Doe tijdig een aanvraag: via mijnaansluiting.nl kun je een aanvraag indienen bij de juiste netbeheerder.
Heb je geen zwaardere aansluiting nodig? Dan verandert er voor jou niets en kun je gewoon door met je plannen.
Waarom duurt uitbreiding van het stroomnet zo lang?
De oplossing klinkt simpel: bouw het net uit. Maar in de praktijk is dat een enorme opgave. Volgens Netbeheer Nederland is er tot 2050 onder meer nodig:
Ruim 50.000 nieuwe transformatorhuisjes
670 hoog- en middenspanningsstations
100.000 kilometer aan nieuwe stroomkabels
11.000 voetbalvelden aan ruimte voor nieuwe infrastructuur
Daarbij kampen netbeheerders met vergunningstrajecten die jaren kunnen duren, én met een tekort aan technisch personeel. Netbeheerders investeren jaarlijks circa 8 miljard euro in uitbreiding, maar de vraag groeit nog sneller dan de uitbreiding bijhoudt.
Bronnen:
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) — Voorrang bij een tekort op het elektriciteitsnet
Rijksoverheid — Maatregelen tegen vol elektriciteitsnet
Netbeheer Nederland (via Solar365) — Huishoudens niet langer verzekerd van zwaardere aansluiting
Enexis (via TW.nl) — Stroomnet bereikt kritieke grens
