Elektriciteitswet en Energiewet 2026

De Elektriciteitswet uit 1998 regelde jarenlang de Nederlandse stroommarkt. Op 1 januari 2026 verving de nieuwe Energiewet zowel de Elektriciteitswet als de Gaswet (2000). Op deze pagina lees je wat de Elektriciteitswet was, waarom er een nieuwe wet kwam en wat er voor jou verandert.

Wat was de Elektriciteitswet?

De Elektriciteitswet 1998 ontstond na de liberalisering van de energiemarkt. Deze wet, samen met de Gaswet uit 2000, gaf netbeheerders en leveranciers duidelijke spelregels. Denk aan regels over markttoegang, tarieven, transportcapaciteit en eerlijke concurrentie. Toezichthouder ACM (Autoriteit Consument en Markt) hield die regels in de gaten. Zo had jij als consument een eerlijke prijs en vrije keuze.

Vanaf 2026: de nieuwe Energiewet

Sinds 1998 is er veel veranderd. We gebruiken meer stroom en leveren steeds vaker stroom terug aan het net. De oude wetten pasten daar niet meer goed bij. De Eerste Kamer stemde daarom in december 2024 in met een nieuwe Energiewet. Die ging in op 1 januari 2026 en vervangt zowel de Elektriciteitswet als de Gaswet. Nationale en Europese regels staan nu in één wet.

De Energiewet heeft drie hoofddoelen:

• Regels rond stroom en gas moderner en duidelijker maken.

• Energieverbruikers (huishoudens en bedrijven) beter beschermen.

• Energiedata begrijpelijker en toegankelijker maken. Zo gaan duurzame opwek, opslag en delen makkelijker.

Wat verandert er voor jou?

De Energiewet zit vol details. Als consument merk je vooral de volgende veranderingen.

1. Duidelijkere energiecontracten

Sluit je een contract af? Dan krijg je vooraf een korte samenvatting van de belangrijkste punten: looptijd, tarieven, opzegmogelijkheden en mogelijke prijswijzigingen. Zo weet je precies waarvoor je tekent.

2. Korting alleen nog in de vorm van geld

Een tablet, voucher of cadeaubon als welkomstcadeau is verleden tijd. Een welkomstkorting of bonus mag alleen nog als geldbedrag op je contract of rekening.

3. Heldere regels voor de opzegvergoeding

Zeg je een energiecontract voor bepaalde tijd eerder op? Dan mag je leverancier een opzegvergoeding rekenen. Die voorwaarde staat dan duidelijk in je contract. De hoogte van de opzegvergoeding staat steeds 2 maanden vast. Daarna krijg je bericht over een eventueel nieuw bedrag. De term ‘opzegboete’ verdwijnt en heet voortaan ‘opzegvergoeding’.

4. Verplichte dynamische contracten bij grote leveranciers

Heeft je leverancier meer dan 200.000 klanten? Dan biedt hij voortaan ook een dynamisch contract aan. Bij een dynamisch contract verandert de prijs elk uur en soms zelfs per kwartier.

5. Modelcontract met vaste looptijd

Naast het bestaande variabele modelcontract bestaat er sinds 2026 ook een modelcontract met vaste looptijd en vaste tarieven. Dit modelcontract ziet er bij elke leverancier hetzelfde uit. Dat maakt vergelijken makkelijker en geeft je meer zekerheid.

6. Geen negatieve terugleververgoeding meer

Lever je stroom terug met je zonnepanelen? Dan blijft de terugleververgoeding in 2026 altijd minstens € 0 per kWh. Je betaalt dus nooit toe op de stroom die je teruglevert. Heb je een dynamisch contract? Dan blijft het maandgemiddelde van die vergoeding ook positief.

Let op: terugleverkosten staan los van de terugleververgoeding. Veel leveranciers rekenen die kosten nog steeds. Bij een dynamisch contract vallen ze soms zelfs hoger uit dan je vergoeding. Vergelijk dus goed.

Vanaf 2027 verdwijnt de salderingsregeling. Op nieuwe en dynamische contracten geldt vanaf dan een minimum: minstens 50% van het afgesproken kale leveringstarief.

7. Iedereen een digitale of slimme meter

Heb je nog een analoge meter met draaischijf? Je systeembeheerder vervangt die in 2026 door een digitale of slimme meter. Bij een slimme meter gaan je meterstanden automatisch naar je leverancier. Bij een digitale meter geef je ze zelf door.

8. Meer inzicht in je verbruik

Met een slimme meter zie je je verbruik per kwartier. Zo zie je wanneer je veel verbruikt en verschuif je dat eventueel naar goedkopere momenten. Vooral bij een dynamisch contract is dat handig. De overheid wijst één onafhankelijke organisatie aan voor de uitwisseling van energiedata. Deze ‘gegevensuitwisselingsentiteit’ (GUE) zorgt dat alle partijen werken met dezelfde, veilige gegevens.

9. Stroom delen wordt mogelijk

Wek je zelf stroom op? Dan mag je die voortaan virtueel delen met familie, buren of een lokale energiegemeenschap. De praktische uitwerking gebeurt in 2026. Vanaf 2027 maak je er gebruik van zodra je leverancier ‘energie delen’ aanbiedt.

10. Beter beschermd bij faillissement

Gaat je leverancier failliet? Dan neemt een andere leverancier je contract over, met dezelfde voorwaarden en tarieven. Vroeger was dat een onderlinge afspraak; nu staat het in de wet. Is er geen koper? Dan wijst de ACM een noodleverancier aan voor maximaal 6 maanden, tegen een redelijk tarief.

11. Certificaat voor energievergelijkers

Voor vergelijkingssites als Energievergelijker.nl komen er nieuwe regels. Vergelijkers die hieraan voldoen, krijgen binnenkort een certificaat. Zo zie je in één oogopslag wie onafhankelijk en transparant werkt.

Nieuwe termen en begrippen

De nieuwe Energiewet brengt nieuwe woorden mee. Een paar termen die je vanaf 2026 vaker tegenkomt:

De wet maakt ook onderscheid tussen typen ‘eindafnemers’: huishoudelijke eindafnemers, micro-ondernemingen (minder dan 10 werknemers en maximaal € 2 miljoen jaaromzet of balanstotaal) en overige ondernemingen. Voor micro-ondernemingen gelden specifieke regels, bijvoorbeeld over opzegtermijnen, prijswijzigingen en aansprakelijkheid.

Wat betekent de Energiewet voor energie vergelijken?

Voor jou is de nieuwe Energiewet vooral goed nieuws. Energiecontracten krijgen een korte, duidelijke samenvatting. Korting is altijd geld, geen cadeau. Opzegvergoedingen staan helder in je contract. En modelcontracten zien er bij elke leverancier hetzelfde uit. Daardoor is energie vergelijken nog makkelijker geworden

Vergelijk in een paar minuten alle energieleveranciers en kies het contract dat bij jou past met onze energievergelijker.