Je sloot een vast contract af. Maar is je gasprijs echt vast?
Als je een vast energiecontract afsluit, ga je er vanuit dat je tarief voor de gehele looptijd ongewijzigd blijft. Dat is immers het hele punt van een vast contract: zekerheid over je maandlasten, ongeacht wat er op de energiemarkt gebeurt. Maar voor klanten van vijf Nederlandse energieleveranciers blijkt die zekerheid een stuk minder solide dan verwacht.
Uit onderzoek — gepubliceerd door Radar van AVROTROS op 20 mei 2026 — blijkt dat de leveranciers Mega, Innova Energie, Delta Energie, Vattenfall en Budget Thuis in hun productvoorwaarden een clausule hebben opgenomen waarmee zij de gasprijs van lopende vaste contracten tussentijds kunnen verhogen. De reden die zij aanvoeren: aankomende Europese milieumaatregelen die hun inkoopkosten zullen verhogen.
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft hier op 20 mei 2026 duidelijkheid over gegeven: dit is niet toegestaan. De ACM heeft alle betrokken leveranciers hierop aangesproken. Het juridische kader is helder: volgens ACM ConsuWijzer mogen energieleveranciers bij een vast contract de tarieven gedurende de looptijd niet verhogen — ook niet via een clausule in de kleine lettertjes. De ACM bevestigt dit ook op de ConsuWijzer-pagina over contracten met vaste tarieven: een leverancier mag het tarief alleen aanpassen als de klant daar zelf mee akkoord gaat.
Waarom wilden leveranciers de prijs verhogen?
De clausules verwijzen naar twee Europese maatregelen die de komende jaren van kracht worden en de kosten voor gasleveranciers zullen opdrijven:
1. Bijmengverplichting groen gas (BMV)
Er ligt een wetsvoorstel bij de Raad van State dat energieleveranciers verplicht om vanaf 1 januari 2027 een toenemend aandeel groen gas te leveren. Omdat groen gas duurder is dan aardgas, stijgen de kosten voor leveranciers — en die wilden die meerkosten doorberekenen aan klanten met een lopend vast contract.
2. Europees emissiehandelssysteem ETS-2
De Europese Commissie breidt het bestaande emissiehandelssysteem (ETS) uit. Vanaf 1 januari 2028 moeten ook brandstofleveranciers die fossiele brandstoffen leveren aan huishoudens emissierechten aankopen voor de bijbehorende CO2-uitstoot. Die kosten wilden leveranciers alvast doorberekenen via de clausule in de productvoorwaarden.
De gedachte was: klanten met een meerjarig vast contract (twee of drie jaar) betalen nu een tarief dat nog géén rekening houdt met BMV en ETS-2. Zodra deze maatregelen ingaan, zouden de extra kosten via de clausule worden doorgeschoven naar de consument — terwijl die consument dacht een ongewijzigd tarief te hebben.
Wat zegt de ACM?
De ACM is ondubbelzinnig: dit mag niet. Een woordvoerder van de toezichthouder stelt: "Het is belangrijk dat klanten die een vast contract afsluiten weten welk tarief zij gedurende de looptijd moeten betalen. Dit is ook belangrijk voor de vergelijkbaarheid van contracten."
De ACM voegt daaraan toe dat leveranciers al eerder zijn gewezen op de mogelijkheid om de verwachte kosten van BMV en ETS-2 vooraf in te prijzen in nieuwe contracten. Dat is de juiste weg: het risico van toekomstige kostenstijgingen ligt bij de leverancier, niet bij de consument die al een vast tarief heeft afgesproken.
De ACM controleert of er meer leveranciers zijn die vergelijkbare clausules hanteren en zal ook hen aanspreken. De ACM publiceert haar toezichtsactiviteiten op energiemarkt via haar website.
Welke leveranciers hanteren wél een eerlijk vast contract?
Niet alle leveranciers hebben zo'n verhogingsclausule in hun voorwaarden. De volgende grote leveranciers hebben deze clausule expliciet niet opgenomen: Eneco, Essent, Greenchoice, Coolblue Energie, Energiedirect, ENGIE, Oxxio, UnitedConsumers en Vandebron. Zij hebben de verwachte meerkosten van BMV en ETS-2 kennelijk al verdisconteerd in hun huidige vaste tarieven — of dragen het risico zelf. Klanten bij deze leveranciers hebben daadwerkelijk zekerheid over hun tarief voor de gehele contractduur.
Mag je boetevrij opzeggen als jouw leverancier de prijs toch verhoogt?
Dat hangt af van de specifieke voorwaarden van je leverancier — en de situatie verschilt sterk per aanbieder:
Leverancier | Clausule aanwezig | Boetevrij opzegbaar bij verhoging? |
|---|---|---|
Mega | Ja | Nee |
Innova Energie | Ja | Nee |
Delta Energie | Ja | Ja — maar alleen het gascontract |
Vattenfall | Ja | Ja |
Budget Thuis | Ja | Ja |
Klanten bij Mega en Innova Energie zitten in de lastigste positie: zij zijn contractueel gebonden, ook als de leverancier de gasprijs verhoogt op grond van de clausule. De ACM-uitspraak biedt hier echter houvast: je kunt je expliciet beroepen op de stelling van de ACM dat tussentijdse verhoging niet is toegestaan.
Wat kun jij nu doen?
Heb je een vast contract bij een van de vijf genoemde leveranciers? Dit zijn je concrete stappen:
Controleer je productvoorwaarden. Zoek naar passages die verwijzen naar "bijmengverplichting", "groen gas", "ETS" of "emissiehandel" in combinatie met de mogelijkheid tot tariefaanpassing. Bewaar dit document.
Onderneem nu geen overhaaste actie. De ACM heeft leveranciers aangesproken; afwachten is vaak verstandiger dan direct opzeggen — zeker als daaraan een boete is verbonden.
Kondigt je leverancier toch een verhoging aan? Maak dan schriftelijk bezwaar en verwijs expliciet naar de uitspraak van de ACM van 20 mei 2026. Een vast contract mag niet tussentijds worden verhoogd.
Overweeg bij het afsluiten van een nieuw contract te switchen naar een leverancier zonder verhogingsclausule, zodat je werkelijk de zekerheid krijgt die een vast contract belooft.
Dien een melding in bij ACM ConsuWijzer als je leverancier de verhoging toch doorzet. Hoe meer meldingen, hoe sterker het handhavingsdossier van de ACM.
De context: massale overstap naar vaste contracten na het uitbreken van de oorlog
De timing van deze kwestie is niet toevallig. Uit de Energiemonitor van de ACM van 13 mei 2026 blijkt dat direct na het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten in maart maar liefst 110.000 huishoudens overstapten naar een vast contract — vijf keer meer dan de gebruikelijke maandelijkse groei van circa 20.000 huishoudens. Deze consumenten kozen bewust voor zekerheid in onzekere tijden. De ACM-uitspraak beschermt juist deze groep.
Inmiddels heeft 54% van alle Nederlandse huishoudens een vast contract, 39% een variabel contract en 7% een dynamisch contract.
Dit is het verstandigste energiecontract om nu af te sluiten — advies op basis van de huidige markt"
Advies: welk contract sluit je nu het verstandigst af?
Nu duidelijk is dat niet elk "vast" contract even betrouwbaar is, rijst de logische vraag: wat is op dit moment de slimste contractkeuze? Hieronder een praktisch advies per situatie.
Als je op zoek bent naar een nieuw contract: kies een eenjarig vast contract bij een betrouwbare leverancier
De combinatie van de huidige marktomstandigheden en de ACM-bevindingen maakt het eenjarige vaste contract op dit moment de sterkste keuze voor de meeste huishoudens. Dit zijn de redenen:
Zekerheid voor het stookseizoen. De winter van 2026-2027 begint over circa vier maanden. Een vast contract dat nu ingaat, dekt je af tegen mogelijke prijsstijgingen richting de herfst en winter. Uit de ACM Energiemonitor blijkt dat de tarieven voor vaste contracten dit moment 7 tot 10% zijn gedaald ten opzichte van vorige maand — dit is dus een relatief gunstig instapmoment.
Korte looptijd beperkt het risico. Met een eenjarig contract zit je niet vast aan tarieven als de marktprijzen volgend jaar fors dalen. Je behoudt jaarlijks de mogelijkheid om opnieuw te vergelijken en over te stappen.
Geen clausulerisico. Kies je voor een leverancier zónder verhogingsclausule — zoals Eneco, Essent, Greenchoice, Coolblue Energie, Energiedirect, ENGIE, Oxxio, UnitedConsumers of Vandebron — dan is je tarief gegarandeerd vast voor de volledige looptijd. De ACM heeft dit bevestigd.
Meerjarig contract: wees voorzichtig. De ACM heeft weliswaar ingegrepen, maar voor meerjarige contracten (twee of drie jaar) is het risico op toekomstige clausules of onvoorziene kostenstijgingen groter. Bovendien loop je bij een meerjarig contract het risico dat de marktprijzen dalen terwijl jij vastzit aan een hoger tarief. Voor de meeste consumenten wegen de risico's van een meerjarig contract zwaarder dan de voordelen.
Heb je al een variabel contract? Dit is wanneer overstappen loont
Een variabel contract is op dit moment duurder dan een goed vast contract. Dat blijkt uit de ACM Energiemonitor: vaste contracten liggen momenteel op een gunstiger prijsniveau dan variabele. Als je nu een variabel contract hebt — en zeker als dat bij een van de vijf leveranciers met verhogingsclausule is — dan is dit een goed moment om de markt te verkennen en over te stappen naar een vast eenjarig contract bij een betrouwbare aanbieder.
Dynamisch contract: alleen als je er actief mee omgaat
Een dynamisch contract (uurprijs) kan in de zomermaanden voordelig zijn, omdat er door de groei van zonne- en windenergie steeds meer uren zijn met lage of zelfs negatieve stroomprijzen. Maar voor gas biedt een dynamisch contract weinig voordeel, en de complexiteit vraagt actieve betrokkenheid. Voor een gemiddeld huishouden zonder thuisbatterij of elektrische auto is een dynamisch contract op dit moment minder geschikt als primaire contractvorm.
Conclusie: Kies een eenjarig vast contract bij een leverancier zónder verhogingsclausule, sluit dat af vóór het stookseizoen begint, en vergelijk daarna jaarlijks opnieuw.
Bronnen: ACM.nl — intensivering toezicht energiemarkt | ACM.nl — Energiemonitor mei 2026 | Radar/AVROTROS — 20 mei 2026
