Laatst bijgewerkt op: 05 september 2026
Deregulering
Deregulering is het schrappen of versoepelen van regels die de overheid aan een markt oplegt. In de energiesector betekende dat vooral dat de overheid stopte met het vaststellen van de leveringsprijzen en die aan de concurrentie tussen leveranciers overliet.
Deregulering en liberalisering zijn niet hetzelfde
De twee begrippen lopen in de praktijk door elkaar, maar ze beschrijven verschillende dingen. Liberalisering is het doel: een markt openzetten voor concurrentie. Deregulering is een van de middelen: regels weghalen die die concurrentie in de weg zitten. Je kunt een markt liberaliseren en tegelijk nieuwe regels invoeren, en dat is in Nederland ook precies gebeurd.
| Deregulering | Liberalisering | |
|---|---|---|
| Wat het is | Minder of soepeler regels | Een markt openstellen voor concurrentie |
| Waar het over gaat | De hoeveelheid en zwaarte van regelgeving | Wie er mag aanbieden en bij wie je mag kopen |
| In de energiemarkt | De overheid stelt de leveringstarieven niet meer vast | Sinds 1 juli 2004 kies je zelf je energieleverancier |
Wat er in de energiemarkt daadwerkelijk is gedereguleerd
Voor de openstelling bepaalde de overheid welke tarieven het regionale energiebedrijf aan huishoudens mocht rekenen. Dat systeem is losgelaten. Leveranciers stellen sindsdien zelf hun kale leveringstarieven en vaste leveringskosten vast. De toezichthouder ACM beoordeelt niet vooraf of een prijs redelijk is, maar kijkt achteraf of het aanbod klopt en of leveranciers zich aan de regels houden.
Voor het netbeheer geldt juist het omgekeerde
Het deel van je rekening dat naar de netbeheerder gaat, is strakker gereguleerd dan ooit. Omdat je niet van netbeheerder kunt wisselen, stelt de ACM daar wel jaarlijks maximumtarieven vast, onder meer voor het capaciteitstarief. Deregulering is dus nooit over de hele keten gegaan: het raakte de levering, niet het net.
Minder regels op prijs, meer regels op contracten
Sinds 1 januari 2026 staat het consumentendeel van de energiemarkt in de Energiewet. Die wet laat de vrije prijsvorming ongemoeid, maar breidt de spelregels rond contracten juist uit.
Elke leverancier moet een modelcontract aanbieden. Sinds 2026 zijn dat er twee: een contract voor onbepaalde tijd met variabele tarieven en een contract voor bepaalde tijd met vaste tarieven.
Grotere leveranciers moeten daarnaast een dynamisch contract aanbieden.
Bij een contract hoort vooraf een korte samenvatting van looptijd, tarieven en opzegmogelijkheden.
Een welkomstcadeau mag alleen nog uit een geldbedrag bestaan.
Een vergoeding bij vroegtijdig opzeggen moet zijn gebaseerd op het werkelijke nadeel van de leverancier (ACM, peildatum januari 2026).
Wat je er in de praktijk van merkt
Je hebt keuze, en er is geen overheidsprijs meer die je automatisch tegen een duur contract beschermt. Vergelijken is daarmee jouw verantwoordelijkheid geworden. Daar staat tegenover dat de eisen aan hoe een aanbod eruit moet zien, wat je vooraf te horen krijgt en hoe je uit een contract komt, de afgelopen jaren strenger zijn geworden in plaats van losser. Over het openstellen van de markt zelf lees je meer bij energieliberalisering.
Bronnen: ACM (acm.nl en ACM ConsuWijzer), Rijksoverheid, Energiewet. Geraadpleegd september 2026.
