Joule

De joule (symbool J) is de internationale SI-eenheid voor energie, arbeid en warmte. Eén joule is de arbeid die je verricht wanneer een kracht van één newton een voorwerp één meter verplaatst in de richting van die kracht.

Waar de eenheid vandaan komt

De eenheid is genoemd naar de Britse natuurkundige James Prescott Joule, die in de negentiende eeuw het verband tussen warmte en arbeid onderzocht. Zijn werk liet zien dat warmte en mechanische energie twee verschijningsvormen van dezelfde grootheid zijn. Sindsdien wordt energie in elke vorm, of het nu om beweging, warmte of elektriciteit gaat, in dezelfde eenheid uitgedrukt.

Joule, wattuur en kilowattuur

Op je energierekening staat geen joule maar kilowattuur. Dat is een andere eenheid voor dezelfde grootheid, en de omrekening is vast:

De reden is eenvoudig: een watt is één joule per seconde, en een uur telt 3.600 seconden. Een apparaat van één watt dat een uur aanstaat, gebruikt dus 3.600 joule.

Verschil met vermogen

Joule en kilowattuur zeggen hoeveel energie er in totaal is gebruikt. Het vermogen in kilowatt zegt hoe snel dat gaat, op één moment. Dezelfde hoeveelheid energie kun je in korte tijd met een hoog vermogen verbruiken, of langzaam met een laag vermogen.

Voorvoegsels

Omdat een joule een kleine eenheid is, gebruik je in de praktijk voorvoegsels. Elke stap is een factor duizend:

• kilojoule (kJ): 1.000 joule
• megajoule (MJ): 1 miljoen joule
• gigajoule (GJ): 1 miljard joule
• terajoule (TJ): 1.000 gigajoule
• petajoule (PJ): 1.000 terajoule

Kleinere hoeveelheden worden aangeduid met millijoule (duizendste), microjoule (miljoenste) en nanojoule (miljardste). Petajoule kom je vooral tegen in statistieken over het energieverbruik van heel Nederland; gigajoule zie je bij warmtelevering.

Zelf omrekenen

Van kilowattuur naar joule ga je door te vermenigvuldigen met 3,6 miljoen; de andere kant op deel je door datzelfde getal. Van megajoule naar kilowattuur deel je door 3,6. Eén gigajoule komt daarmee overeen met ongeveer 277,8 kilowattuur. Dat is handig als je een warmtenota in gigajoule wilt vergelijken met een elektriciteitsverbruik in kilowattuur.

Waar je joule tegenkomt

Buiten de natuurkunde duikt de eenheid vooral op bij warmte en brandstoffen. De energie-inhoud van gas wordt uitgedrukt in megajoule per kubieke meter: dat is de calorische waarde. Daarmee kun je het verbruik van aardgas en van elektriciteit op dezelfde schaal naast elkaar zetten.

Ook stadsverwarming rekent in deze eenheid: warmte wordt afgerekend per gigajoule in plaats van per kubieke meter. Reken je dat om, dan zie je hoeveel warmte je werkelijk afneemt, los van de brandstof waarmee die is opgewekt. En buiten de energiewereld kom je de eenheid ook tegen op voedingsetiketten, waar de energie-inhoud in kilojoule naast de calorie staat vermeld.

Bronnen: Rijksoverheid (rijksoverheid.nl), Milieu Centraal (milieucentraal.nl). Geraadpleegd september 2026.