Bloedkolen

Bloedkolen is een kritische, niet-officiële benaming voor steenkool uit gebieden waar de winning samengaat met geweld, mensenrechtenschendingen of ernstige milieuschade. In Nederland werd de term vooral gebruikt voor kolen uit de Colombiaanse regio Cesar.

Waar de term vandaan komt

In de kolenregio Cesar speelde jarenlang een gewapend conflict. Bewoners werden van hun land verdreven, er vielen slachtoffers en vakbondsleden en activisten werden bedreigd. Maatschappelijke organisaties koppelden die situatie aan de kolen die naar Europese elektriciteitscentrales werden verscheept, en gebruikten daarvoor het woord bloedkolen. De vorm van het woord sluit aan bij bloeddiamanten: een grondstof die op zichzelf neutraal is, maar waarvan de winning verweven raakte met geweld.

Het is geen juridisch begrip. Er bestaat geen keurmerk of definitie die vastlegt wanneer een lading kolen wel of niet onder de term valt.

Waarom de herkomst lastig te achterhalen was

Steenkool is een wereldwijd verhandeld bulkproduct. Partijen uit verschillende mijnen worden in havens en op overslagterreinen gemengd, en leveranciers waren niet verplicht de herkomst per lading openbaar te maken. Daardoor kon een klant niet nagaan uit welke mijn de kolen achter zijn stroom kwamen. Verschillende energiebedrijven erkenden destijds wel dat zij in Colombia inkochten, en er kwamen afspraken over transparantie in de inkoopketen.

Kolenstroom is in Nederland verboden

Met de Wet verbod op kolen bij elektriciteitsproductie, in werking sinds 20 december 2019, is het verboden om elektriciteit op te wekken met kolen. De wet kent overgangstermijnen: installaties met een elektrisch rendement van 44 procent of meer zijn tot 1 januari 2030 van het verbod uitgezonderd.

Stand van zaken volgens de Rijksoverheid, augustus 2026. Het aandeel van kolen in de Nederlandse elektriciteitsmix is daarmee klein en tijdelijk geworden, terwijl wind en zon juist groeien.

Hoe je ziet waarmee jouw stroom is opgewekt

Op het jaarlijkse herkomstoverzicht van je leverancier staat welk deel van de geleverde elektriciteit uit wind, zon, kernenergie, aardgas of kolen komt. Voor hernieuwbare levering worden daarnaast herkomstcertificaten gebruikt.

Stroom die met kolen, olie of aardgas is opgewekt, valt onder niet-hernieuwbare levering en veroorzaakt uitstoot die bijdraagt aan klimaatverandering. Wil je dat vermijden, kijk dan naar het etiket en naar de bron van de certificaten, niet alleen naar de productnaam.

Waarom de term nog wordt gebruikt

Bloedkolen is inmiddels vooral een historische en maatschappelijke term. Ze wordt gebruikt in het debat over de verantwoordelijkheid van bedrijven in internationale grondstoffenketens, en dat debat speelt ook bij andere grondstoffen voor de energietransitie.

Bronnen: Rijksoverheid (stand augustus 2026) en Autoriteit Consument en Markt. Geraadpleegd september 2026.