Energie tarieven: kies je voor vaste- of variabele tarieven?

Het blijft een lastige keuze: ga je voor de zekerheid van een vast tarief, of zet je in op de mogelijke kostenvoordelen van een variabel tarief? Een vast tarief is voordeliger als de energieprijs stijgt en een variabel tarief als de prijs daalt. Energieprijzen zijn alleen niet te voorspellen.

Hoe zit dat met energietarieven?

Bij een vast tarief houdt je energieleverancier dezelfde leveringsprijs aan gedurende de looptijd van je contract. Bij een variabel tarief kan die prijs tussentijds veranderen, omhoog en omlaag.

Het vaste tarief geldt overigens alleen voor een deel van je rekening: de leveringstarieven. De energiebelasting en de netbeheerkosten bepaalt je leverancier niet, dus die kun je ook niet vastzetten.

Hoe vaak mag een variabel tarief wijzigen?

Veel leveranciers passen hun variabele tarieven twee keer per jaar aan, op 1 januari en 1 juli. Een wettelijk maximum is er niet: sommige leveranciers wijzigen per kwartaal of vaker, als dat in het contract staat.

Wel is de aankondiging geregeld. Sinds de Energiewet op 1 januari 2026 inging, moet je leverancier een tariefwijziging minstens een maand van tevoren schriftelijk melden, met de reden erbij en met de mededeling dat je kunt opzeggen.

Opzeggen bij een tariefverhoging

Een contract met variabele tarieven mag je altijd opzeggen zonder opzegvergoeding. Dat geldt ook als je opzegt naar aanleiding van een verhoging. Een opzegvergoeding mag alleen bij tussentijds opzeggen van een contract voor bepaalde tijd met een vaste prijs, en dan alleen als die in je contract is opgenomen.

Die vergoeding is sinds 2026 geen vast boetebedrag meer. Je leverancier rekent het werkelijke nadeel uit: het verschil tussen jouw contracttarief en het actuele tarief, maal je resterende verbruik. Ligt het markttarief hoger dan jouw contracttarief, dan lijdt je leverancier geen nadeel en betaal je niets.

Wat is goedkoper?

Op het moment dat je tekent, ligt een vast leveringstarief meestal hoger dan een variabel tarief. Het risico ligt dan immers bij de leverancier. Sommige aanbieders stunten echter met meerjarige contracten waarbij het vaste tarief juist lager uitvalt dan het variabele tarief van dat moment.

Kijk goed naar de voorwaarden

Ook bij een vast tarief is het verstandig de algemene voorwaarden te lezen. Een leverancier kan daarin opnemen dat hij in bepaalde gevallen toch mag verhogen. Let er ook op of het vaste tarief voor stroom én gas geldt. Sommige bedrijven bieden alleen een vaste stroomprijs, terwijl de gasprijs variabel blijft. Dat weegt zwaar, want gas maakt van een gemiddelde rekening een groter deel uit dan stroom.

Wanneer is een tarief onredelijk?

De Energiewet schrijft voor dat een leverancier moet leveren tegen transparante en redelijke prijzen. Een prijs is volgens de wet pas onredelijk als hij twee dingen tegelijk is: onevenredig hoog gezien de kosten van de leverancier, en niet concurrerend.

De Autoriteit Consument & Markt houdt daar toezicht op en kan handhaven met een boete of uiteindelijk het intrekken van de leveringsvergunning. Wat de ACM sinds 2026 niet meer kan, is een maximumtarief opleggen. Die bevoegdheid, de vangnetregulering, is met de Energiewet vervallen omdat Europese regels voorschrijven dat leveranciers hun prijs zelf bepalen. Vind je jouw tarief te hoog, dan is overstappen het middel dat je hebt.

En het dynamische contract?

Naast vast en variabel bestaat er een derde vorm: het dynamische contract, waarbij de stroomprijs per uur meebeweegt met de markt. Leveranciers met meer dan 200.000 klanten zijn verplicht dat op verzoek aan te bieden. Hoe die drie vormen zich tot elkaar verhouden, lees je op onze pagina over vast, variabel of dynamisch.

Bronnen: Energiewet, Energiebesluit en Autoriteit Consument & Markt. Geraadpleegd september 2026.