Kernenergie

Kernenergie is energie die vrijkomt bij kernsplijting: het splijten van atoomkernen, meestal van uranium. De warmte die daarbij ontstaat, wordt gebruikt om stoom te maken die via een turbine en generator elektriciteit opwekt.

Hoe een kerncentrale werkt

In de reactor worden zware atoomkernen gesplitst. Daarbij komt veel warmte vrij, waarmee water wordt verhit tot stoom. Die stoom drijft een turbine aan, die op zijn beurt een generator laat draaien. De opgewekte elektriciteit gaat vervolgens het net op, net als bij een gascentrale of een windpark. Het vermogen van zo'n centrale wordt uitgedrukt in megawatt, een veelvoud van de kilowatt.

Kernsplijting en kernfusie

Kernenergie zoals die nu wordt toegepast, berust op kernsplijting: zware kernen worden in kleinere gesplitst. Bij kernfusie gebeurt het omgekeerde, doordat lichte kernen worden samengevoegd, zoals in de zon. Fusie levert geen langlevend hoogradioactief afval op, maar verkeert nog in de onderzoeksfase en levert wereldwijd nog geen elektriciteit aan het net.

Kernenergie in Nederland

De enige werkende kerncentrale in Nederland staat in Borssele in Zeeland. De kerncentrale in Dodewaard in Gelderland is sinds 1997 buiten bedrijf en verkeert in veilige insluiting; de ontmanteling staat gepland vanaf 2045. Nederland importeert daarnaast elektriciteit uit het buitenland, waardoor een deel van de hier gebruikte stroom elders met kernenergie kan zijn opgewekt. (stand: september 2026)

Voordelen

• Een kerncentrale produceert grote hoeveelheden elektriciteit met relatief weinig brandstof.
• Tijdens de elektriciteitsproductie komt vrijwel geen CO₂ uit verbranding vrij, anders dan bij het stoken van kolen of aardgas.
• Een centrale kan continu draaien en is daarmee niet afhankelijk van weersomstandigheden.
• Over de volledige levenscyclus zijn er wel emissies, bijvoorbeeld door de bouw, de winning van uranium en transport.

Nadelen en discussie

• Er ontstaat radioactief afval dat zeer lang zorgvuldig moet worden opgeslagen.
• De investeringskosten voor een nieuwe centrale zijn hoog.
• De bouwtijd is lang, waardoor een besluit pas na vele jaren elektriciteit oplevert.
• Nucleaire veiligheid vraagt permanent toezicht en strenge procedures.
• Er bestaat een relatie tussen bepaalde nucleaire technologie en de verspreiding van materiaal of kennis die voor kernwapens kan worden gebruikt.

Om die redenen gelden er strenge internationale en nationale veiligheidsregels voor bouw, bedrijfsvoering en ontmanteling.

Telt kernenergie mee als duurzaam?

Kernenergie is geen hernieuwbare bron: uranium is een eindige grondstof die gewonnen moet worden. In de Nederlandse en Europese statistieken telt kernenergie daarom niet mee als duurzame energie, ook al is de uitstoot tijdens de elektriciteitsproductie laag. In het maatschappelijke debat wordt kernenergie wel vaak besproken als aanvulling op zon en wind, juist omdat het niet weersafhankelijk is.

Wat merk je ervan op je rekening?

Als consument koop je geen kernenergie apart in: je sluit een contract voor stroom en gas, waarbij de leverancier bekendmaakt uit welke bronnen de geleverde elektriciteit komt. Wil je weten waaruit je stroomprijs is opgebouwd, kijk dan bij de opbouw van de elektriciteitstarieven.

Bronnen: Rijksoverheid, CBS, Milieu Centraal. Geraadpleegd september 2026.